Kuandika kwa ajili ya tovuti: jinsi ya kuandika kurasa ambazo watu wanasoma

Kuandika kwa ajili ya tovuti huanza na ukweli usiopendeza: wageni wengi hawasomi. Katika utafiti maarufu wa Nielsen Norman Group, asilimia 79 ya watumiaji walioshiriki katika majaribio walipitia kwa haraka kila mara ukurasa wowote mpya, na ni asilimia 16 tu waliosoma neno kwa neno.¹ Uchambuzi wa baadaye ulikadiria kwamba kwenye ukurasa wa kawaida wa tovuti, watumiaji wana muda wa kusoma si zaidi ya asilimia 28 ya maneno, na kuna uwezekano mkubwa zaidi kuwa ni asilimia 20.²

Australian Government Style Manual inasisitiza jambo hilohilo katika mwongozo wake wa lugha rahisi: watumiaji wengi hupitia maudhui kwa haraka kabla ya kuyasoma.³ Kupitia kwa haraka si uvivu. Watu hufika wakiwa na swali, mara nyingi wakitumia simu, na hutafuta ishara kwamba ukurasa utalijibu. Kazi yako ni kufanya ishara hizo ziwe rahisi kuonekana.

Hati za kuchapishwa mara nyingi hujenga hoja hatua kwa hatua hadi kufikia hitimisho. Kurasa za tovuti zinapaswa kufanya kinyume chake. Nielsen Norman Group inapendekeza mtindo wa piramidi iliyopinduliwa, unaoanza na hitimisho, na Style Manual inashauri kuweka jambo muhimu zaidi kwanza.¹³ Wasomaji wanaotaka maelezo ya kina wanaweza kuendelea; wasomaji walio na haraka bado wanapata hoja kuu.

Kwa ukurasa wa programu, hilo linamaanisha kwamba sentensi mbili za kwanza zinaeleza programu inafanya nini, kwa ajili ya nani na wapi, na nini kimebadilika. Historia, usuli na orodha za washirika huja baadaye. Kwa habari, aya ya kwanza inapaswa kujibu nini kilitokea na kwa nini ni muhimu. Msomaji anayeacha kusoma baada ya aya moja anapaswa bado kuondoka akiwa na hoja kuu.

Vichwa ndiyo ramani ambayo wanaopitia kwa haraka huifuata. Style Manual inashauri vichwa vilivyo wazi na vifupi, visivyozidi herufi 70, na maneno muhimu yakiwa katika maneno mawili au matatu ya kwanza.³ Nielsen Norman Group iligundua kwamba watu wanaopitia orodha kwa haraka mara nyingi huona takriban maneno mawili ya kwanza tu ya kila kipengele, hivyo maneno ya mwanzo lazima yaashirie kinachofuata.⁴ Andika "Omba ruzuku" badala ya "Taarifa kuhusu mchakato wetu wa maombi".

Viwango vya ufikiaji vinaelekeza upande huohuo. WCAG 2.2 inataka kurasa ziwe na mada zinazoeleza maudhui au madhumuni yake, kwamba madhumuni ya kila kiungo yaweze kueleweka kutokana na maandishi yake au muktadha wake wa karibu, na, katika Kiwango AA, kwamba vichwa na lebo vieleze maudhui au madhumuni.⁵ Maandishi ya viungo kama "bofya hapa" au "soma zaidi" yanawaangusha wasomaji wanaotumia programu za kusoma skrini na wale wanaopitia kwa haraka.

Lugha rahisi mtandaoni haimaanishi kushusha kiwango cha maudhui. Ni kuandika kwa ajili ya msomaji mahususi. Style Manual inapendekeza kujiuliza unamwandikia nani, anahitaji kujua nini na anahitaji kufanya nini.³ Inapendekeza maneno ya kila siku ambayo watu wengi wanayaelewa, jambo ambalo pia huwasaidia watu wenye kiwango cha chini cha kusoma na kuandika, watu wenye ulemavu na wale wanaosoma katika lugha ya pili.³ Hilo ni muhimu nchini Rwanda na kote Afrika Mashariki, ambako wasomaji wengi hutumia Kiingereza, Kifaransa au Kiswahili sambamba na lugha yao ya kwanza.

Pendelea vitenzi vya kauli tendaji. Kauli tendaji ni ya moja kwa moja zaidi na mara nyingi ni fupi kuliko kauli tendwa.³ Digital.gov inaonya kwamba kauli tendwa huficha nani anafanya nini na inaiita mojawapo ya matatizo makubwa zaidi katika uandishi wa serikali.⁶ "Wizara itachapisha matokeo mwezi Machi" ni wazi zaidi kuliko "Matokeo yatachapishwa".

Sentensi ndefu ni ngumu kusoma kwenye skrini. Style Manual inapendekeza wastani wa maneno 15 kwa kila sentensi na kwamba sentensi yoyote isizidi maneno 25.³ Digital.gov inashauri wazo moja katika kila sentensi na inanukuu mwongozo unaosema kwamba aya hazipaswi kuzidi maneno 150, katika sentensi tatu hadi nane, na kamwe zisizidi maneno 250.⁷ Kwenye simu, hata maneno 150 huonekana mengi mno, hivyo kwa kurasa za tovuti kwa kawaida tunalenga chini ya hapo.

Muundo husaidia sawa na urefu. Nielsen Norman Group inapendekeza kuangazia maneno muhimu, kutumia vichwa vidogo vyenye maana badala ya vile vya kujionyesha ujanja, orodha za vitone na wazo moja kwa kila aya.¹ Style Manual inaongeza kwamba kila aya inapaswa kuanza na sentensi kuu, na kwamba orodha za vitone huwasaidia watumiaji kupitia kwa haraka taarifa zinazohusiana.³ Tumia orodha kwa hatua, matakwa na machaguo, si kwa kila aya, na hakikisha vipengele vya orodha vina muundo unaofanana.

Ushahidi wenye nguvu zaidi kuhusu uhariri unatoka katika utafiti huohuo wa Nielsen Norman Group. Ukilinganishwa na toleo la ukurasa lenye lugha ya kujitangaza, toleo fupi lilipata alama bora kwa asilimia 58 katika urahisi wa matumizi, mpangilio unaorahisisha kupitia kwa haraka ulikuwa bora kwa asilimia 47, na lugha isiyo na upendeleo ilikuwa bora kwa asilimia 27; kuunganisha vyote vitatu kulileta urahisi wa matumizi ulio bora kwa asilimia 124.¹ Ushauri wa utafiti huo ulikuwa kutumia takriban nusu ya idadi ya maneno ya uandishi wa kawaida na kuepuka "marketese", yaani lugha ya kujitangaza ambayo watumiaji hawaiamini.¹

Kwa vitendo, futa aya za kukaribisha, kauli za dira na dhamira zinazorudiwa kwenye kila ukurasa, na vivumishi vinavyotoa madai bila ushahidi. Badala ya "programu bunifu ya kiwango cha kimataifa", eleza programu inafanya nini na imefanikisha nini. Takwimu, majina na mahali hushawishi zaidi kuliko vivumishi. Pale watu kadhaa wanapokuwa wamehariri ukurasa, uusome tena mara moja kuanzia mwanzo na uondoe chochote kinachojirudia.

Soma ukurasa kwenye simu, kwa sababu hivyo ndivyo wasomaji wako wengi watakavyouona. Hakiki kwamba aya ya kwanza inajibu swali kuu, kwamba kila kichwa kinaeleweka chenyewe na kwamba hakuna kiungo kinachosema "hapa" pekee. Soma kwa sauti sentensi ngumu na ufupishe zile zinazokukwamisha.

Kisha mwombe mtu aliye nje ya timu yako, ikiwezekana kutoka miongoni mwa hadhira unayoiandikia, atafute taarifa moja kwenye ukurasa. Angalia anatazama wapi na anasita wapi. Dakika chache za zoezi hili hufundisha zaidi kuliko mwongozo wowote wa mtindo, na huonyesha hasa sentensi zipi bado zinahitaji kufanyiwa kazi.

• Hoja kuu au jibu katika sentensi mbili za kwanza
• Mada ya ukurasa inayoeleza maudhui yake
• Vichwa vyenye herufi chini ya 70, maneno muhimu yakiwa mwanzoni
• Maandishi ya viungo yanayoeleweka yenyewe
• Maneno ya kila siku na vitenzi vya kauli tendaji
• Sentensi zenye wastani wa takriban maneno 15
• Wazo moja kwa kila aya, na orodha pale zinaposaidia
• Lugha ya kujitangaza na marudio vimeondolewa