Mawasiliano ya utetezi: jinsi ya kupanga kampeni ya kuleta mabadiliko

Mawasiliano ya utetezi ni tofauti na kampeni za uhamasishaji au ujenzi wa chapa. Lengo lake ni kubadilisha jambo mahususi: sheria, kanuni, kifungu cha bajeti, utaratibu au namna sera inavyotekelezwa. Hadhira mara nyingi ni ndogo, ratiba hupangwa na watu wengine, na mafanikio hupimwa kwa kile wanachofanya watoa maamuzi, si kwa idadi ya watu walioona chapisho.

Rapid Outcome Mapping Approach (ROMA) ya ODI, mwongozo unaotumika sana kuhusu ushirikiano na watunga sera, unaeleza kwamba mabadiliko ya sera yanaweza kuchukua sura nyingi: mabadiliko katika mjadala miongoni mwa wahusika wa sera na wachambuzi, maboresho ya utaratibu wa kutunga sera, mabadiliko ya maudhui ya sera, na mabadiliko ya tabia kwa ajili ya utekelezaji madhubuti.¹ Pia unaonya kwamba ushawishi hautapatikana kwa kusambaza tu matokeo ya kazi yako.¹ Ripoti nzuri ni mahali pa kuanzia. Mkakati wa utetezi ndio unaoifikisha kwa watu wanaofanya maamuzi.

Community Tool Box ya Chuo Kikuu cha Kansas inawashauri watetezi kuanza kwa kufafanua mabadiliko mapana ambayo kundi linataka kuyafikia, kisha kuyagawa katika malengo ya muda mrefu, malengo ya kati na malengo ya muda mfupi.² Hili ni muhimu kwa sababu kampeni nyingi hudumu kwa muda mrefu kuliko mzunguko mmoja wa mawasiliano, na timu zinahitaji hatua zinazoweza kufikiwa njiani.

Mwongozo wa Global Health Advocacy Incubator kuhusu kampeni za utetezi wa sera unapendekeza malengo yaliyo mahususi, yanayopimika, yanayofikika, yanayohusika na yenye muda maalum, ambayo yanamtaja mtoa maamuzi, hatua inayohitajika na ratiba.³ Mfano wake unasema: "Kufikia Desemba 2016, Bunge litaidhinisha ongezeko la asilimia kumi katika bajeti ya taifa ya afya."³ Huduma ya Mawasiliano ya Serikali ya Uingereza (UK Government Communication Service) inaonyesha uhusiano huo huo katika modeli yake ya OASIS: anza na lengo la sera kisha weka malengo ya mawasiliano yatakayolifanikisha, ukizingatia matokeo badala ya kazi zilizotolewa.⁴

Lengo likishakuwa wazi, bainisha nani anaweza kufanikisha mabadiliko. Global Health Advocacy Incubator inaita hatua hii ramani ya kisiasa: kuchambua mazingira ya kisiasa ili kuwaelewa watoa maamuzi muhimu, michakato ya kutunga sera na mitazamo ya upinzani inayohusu suala lako.³ Mwongozo wake unapendekeza kurekodi maslahi na wasiwasi wa kila mtoa maamuzi, pamoja na watu na makundi yanayoweza kukupinga, sababu zao, na ujumbe wao, mbinu zao na mahusiano yao na watoa maamuzi wakuu.³

Community Tool Box inaongeza tahadhari mbili muhimu. Elekeza nguvu kwenye mamlaka au tabia inayohitaji kubadilika badala ya kumwita mtu "mlengwa", na washirikishe watu walioathiriwa moja kwa moja na suala hilo hata kama hawajajipanga rasmi.² Pia inashauri kuchora ramani ya uungwaji mkono na upinzani bila kudhani kwamba watu watabaki milele katika makundi rahisi ya washirika na wapinzani.² Katika kazi yetu wenyewe, tunaona kwamba afisa mwenye mashaka leo anaweza kuwa mtetezi mara ushahidi na uhusiano vinapokuwa vimejengwa.

Utetezi usio na ushahidi ni maoni tu. Global Health Advocacy Incubator inabainisha kwamba kampeni zenye ufanisi zaidi kwa kawaida hujengwa juu ya takwimu na ukweli unaokubalika, na inapendekeza kuagiza utafiti iwapo taarifa za kuaminika hazipo.³ Vipengele vyake viwili vya kwanza vya kampeni ni kukusanya taarifa za msingi na kuweka malengo ya kisera yaliyo wazi, kabla ujumbe wowote haujaandikwa.³

Vivyo hivyo, ROMA huanza kwa kuchambua tatizo kabla ya kuandaa mkakati, na hupanga ushawishi wa sera katika shughuli kuu tatu: kuchambua tatizo, kuandaa mkakati, na kufuatilia na kujifunza.¹ Kwa timu za mawasiliano, hii inamaanisha kukubaliana mapema kuhusu takwimu zitakazotumika, zinatoka wapi na ni za lini. Watoa maamuzi na washauri wao watazihakiki, na takwimu moja dhaifu inaweza kudhoofisha hoja ambayo vinginevyo ingekuwa imara.

Watoa maamuzi wana shughuli nyingi. Global Health Advocacy Incubator inapendekeza ujumbe mfupi na rahisi, na inaeleza kwamba kwa kawaida kila ujumbe unapaswa kuwa na vipengele vilivyoorodheshwa hapa chini.³ Pia inabainisha kwamba kurudia ujumbe mmoja imara mara nyingi kuna ufanisi zaidi kuliko kutuma jumbe nyingi tofauti, na inapendekeza kutumia majadiliano ya vikundi lengwa au kura za maoni ili kubaini jumbe zenye ufanisi zaidi.³

Wabebaji wa ujumbe ni muhimu sawa na ujumbe wenyewe. Mwongozo huo huo unashauri kuchagua watu au makundi ambayo hadhira yako itawasikiliza na kuwaamini.³ ROMA inapendekeza kuandaa ujumbe mkuu na jumbe ndogo kwa kila kundi la hadhira, na inakumbusha kwamba sauti zinazoaminika haziishii kwa wataalamu au wasomi tu.¹ Watu walioathiriwa na suala wanaposimulia uzoefu wao wenyewe, miongozo ya kimaadili ya Bond iko wazi: ridhaa ya kufahamu ndiyo msingi wa utayarishaji wa hadithi kwa maadili, na wachangiaji wanapaswa kuelezwa jinsi hadithi yao itakavyotumika na kwamba wana haki ya kuondoa ridhaa yao kwa matumizi zaidi wakati wowote.⁵

• Maelezo mafupi ya tatizo: unataka kubadilisha nini na kwa nini.
• Ukweli muhimu mchache unaoonyesha tatizo au suluhisho.
• Hatua mahususi ambayo hadhira inaweza kuchukua.
• Kwa hiari, hadithi ya maisha halisi inayoonyesha jinsi suala linavyowaathiri watu.

Kampeni nyingi za utetezi huchanganya mbinu kadhaa. Global Health Advocacy Incubator inataja kukutana moja kwa moja na watoa maamuzi, kufanya kazi na vyombo vya habari na uhamasishaji wa jamii mashinani, na inabainisha kwamba mbinu inayochanganya mikakati mingi kwa kawaida ndiyo yenye ufanisi zaidi.³ Modeli ya OASIS inapendekeza kuchora safari ya hadhira, kubuni mawasiliano yanayofaa kila hatua ya safari hiyo, na kuwashirikisha washawishi na wabia ili kuongeza matokeo.⁴

Advocacy Strategy Framework ya Center for Evaluation Innovation ni zana muhimu ya ukurasa mmoja katika hatua hii. Inawasaidia watetezi kufikiri kuhusu hadhira zao, misimamo ya wahusika wengine, mbinu zao na matokeo ya kati yanayoandaa njia kwa malengo ya muda mrefu.⁶ Kwa vitendo, hilo linaweza kumaanisha muhtasari wa sera na kikao cha faragha cha maelezo kwa timu ya kiufundi ya wizara, filamu fupi ya maisha halisi kwa kamati ya bunge, na maudhui ya redio au mitandao ya kijamii yanayoongozwa na wabia kwa ajili ya jamii ambazo sauti zao huipa hoja uzito wake.

Utetezi mara chache hufuata mstari ulionyooka. Center for Evaluation Innovation inaeleza kwamba utetezi hautabiriki na haufuati mstari mmoja, na ndiyo sababu mfumo wake unazingatia matokeo ya kati badala ya ushindi wa mwisho wa kisera pekee.⁶ ROMA inaenda mbali zaidi, ikibainisha kwamba mbinu za kawaida za ufuatiliaji, zinazotegemea viashiria vilivyowekwa mapema, hazifanyi kazi vizuri katika mazingira tata.¹

Fuatilia kile unachoweza kukiona: mikutano iliyopatikana, ahadi zilizotolewa, mabadiliko katika jinsi maafisa au vyombo vya habari wanavyolizungumzia suala, na washirika wapya wanaoanza kuzungumza hadharani. Mwongozo wa OASIS unashauri kufuatilia kazi zilizotolewa, mapokeo ya awali ya hadhira na matokeo katika kipindi chote cha kampeni, kisha kuyatathmini kampeni ikishakamilika.⁴ Community Tool Box inalieleza vizuri: kurekebisha mpango kwa kuzingatia ushahidi ni nguvu, si kushindwa.²

• Lengo la kisera lenye muda maalum linalomtaja mtoa maamuzi na hatua inayohitajika
• Ramani ya kisiasa ya watoa maamuzi, washawishi, washirika na wapinzani
• Ushahidi uliokubaliwa, wenye chanzo na tarehe ya kila takwimu
• Jumbe kuu zenye tatizo, ukweli muhimu na ombi lililo wazi
• Wabebaji wa ujumbe wanaoaminika, wakiwemo watu walioathiriwa moja kwa moja, kwa ridhaa ya kufahamu
• Mchanganyiko wa mbinu: kukutana moja kwa moja, vyombo vya habari na sauti za jamii
• Matokeo ya kati ya kufuatilia, si uamuzi wa mwisho pekee
• Vipindi vya mapitio ya mara kwa mara ili kurekebisha mpango